Ước ao của mọi bậc phụ huynh thường là có con cao lớn, khỏe mạnh. Tuy nhiên, không phải tất cả các em bé đều có sự phát triển chiều cao tốt từ khi mới sinh ra và đạt được chiều cao lý tưởng sau này. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu các nguyên nhân gây ra tình trạng thấp lùn ở trẻ từ khi mới sinh ra.
Thấp lùn là gì?
Thấp lùn là tình trạng tầm vóc thấp bé do di truyền hoặc các bệnh lý đặc biệt gây ra. Chiều cao trung bình của người thấp lùn là 125 cm đối với nữ và 132 cm với nam. Có 2 loại thấp lùn phổ biến:
-
Lùn không cân đối: Một số bộ phận trên cơ thể nhỏ hơn, trong khi các bộ phận khác có kích thước trung bình hoặc trên trung bình.
-
Lùn cân đối: Tình trạng cơ thể nhỏ đều, các bộ phận đều nhỏ cùng mức độ.
Lưu lại ngay - Bảng chiều cao cân nặng chuẩn từ 1-20 tuổi theo WHO mới nhất
Nguyên nhân phổ biến khiến trẻ thấp lùn bẩm sinh
Mỗi đứa trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, do đó các phụ huynh cần thường xuyên theo dõi biểu đồ tăng trưởng của con. Nếu lơ là và không phát hiện sớm những rối loạn phát triển ở trẻ, con bạn khó đạt tới mức chiều cao và cân nặng tối ưu trong tương lai. Một số nguyên nhân khiến trẻ chậm tăng trưởng chiều cao mà bạn cần lưu ý:
Gen di truyền thấp bé
Bố mẹ thấp lùn thì có khả năng con sở hữu chiều cao dưới trung bình và ngược lại. Chiều cao khi trưởng thành của trẻ có thể tính được từ chiều cao trung bình của cha mẹ. Tuy nhiên di truyền chỉ tác động 23% đến chiều cao, 77% còn lại được quyết định bởi nhiều yếu tố khác như: Dinh dưỡng, môi trường, giấc ngủ, vận động… Do đó, nếu cung cấp dinh dưỡng đúng cách, kết hợp ngủ đủ và vận động thể chất phù hợp với từng độ tuổi thì trẻ vẫn có thể cải thiện chiều cao.
Chậm tăng trưởng trong bào thai
3 giai đoạn vàng mà chiều cao phát triển nhanh nhất đó là: Giai đoạn trong bào thai, ba năm đầu đời và giai đoạn tiền dậy thì kéo dài đến hết dậy thì. Những trẻ sinh non, gặp “trục trặc” trong quá trình mang thai rất dễ rơi vào trường hợp này. Theo các số liệu thống kê, có đến 10% trẻ không bắt kịp chiều cao bình thường như các bạn khác lúc 2 tuổi. Hãy đưa trẻ đến gặp các bác sĩ chuyên khoa để có biện pháp điều trị thích hợp và đạt được chiều cao bình thường về sau.
Tìm hiểu về: Nhóm các thực phẩm không tốt cho xương và quá trình tăng chiều cao.
Bệnh nội tiết
Có khá nhiều căn bệnh nội tiết gây ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng chiều cao, gây ra tình trạng thấp lùn bẩm sinh. Trong đó, suy tuyến yên là trường hợp thường gặp nhất. Tuyến yên là một tuyến nhỏ hình hạt đậu nằm ở đáy não, phía sau mũi và giữa hai tai, có chức năng sản sinh ra nội tiết tố tăng trưởng, giúp thúc đẩy tầm vóc cho trẻ.
Nếu suy tuyến yên xảy ra trước khi trẻ bước vào giai đoạn dậy thì do thiếu gonadotropin và nội tiết tố tăng trưởng, trẻ sẽ bị lùn đồng đều, cơ thể cân đối, đầu nhỏ và tay chân cũng nhỏ. Nếu suy tuyến yên xảy ra ở một độ tuổi cụ thể nào đó thì chiều cao, tâm lý, sinh dục sẽ phát triển dừng lại ở tuổi đó nhưng trí tuệ vẫn tiếp tục phát triển.
Tìm hiểu thêm: Nguyên nhân khiến trẻ chậm tăng chiều cao và cách cải thiện.
Bệnh loạn sản sụn
Loạn sản sụn là chứng rối loạn tăng trưởng xương, một dạng của bệnh lùn tuyến yên. Bộ xương của chúng ta được hình thành từ khá sớm ngay trong phôi thai và trải qua qua 3 giai đoạn phát triển: Màng, sụn và xương. Ban đầu màng hình thành vào khoảng tháng thứ nhất của thai kỳ, đầu tháng thứ 2 màng chuyển dần thành sụn. Đến cuối tháng thứ 2, sụn cốt hóa để hình thành xương. Quá trình phát triển xương tiếp tục đến khi trẻ sinh ra và bước qua giai đoạn tuổi dậy thì.
Khi trẻ bị loạn sản sụn, phần lớn sụn sẽ không có khả năng chuyển thành xương do đột biến ở gen FGFR3. FGFR3 là loại gen có chức năng điều khiển cơ thể sản sinh ra các loại protein cần thiết cho sự phát triển và tồn tại của xương. Đột biến ở gen FGFR3 khiến lượng protein bị kích hoạt quá mức, ngăn chặn sự chuyển đổi sụn để hình thành xương trong quá trình phát triển của thai nhi.
Bệnh nhân mắc chứng loạn sản sụn thường có chân tay biến dạng, gù cột sống, tầm vóc thấp, nam giới chỉ cao tầm 131 cm và nữ giới là khoảng 124 cm. Tuy vậy, trí tuệ của họ vẫn phát triển bình thường. Khoảng 20% người mắc loạn sản sụn là do di truyền từ bố mẹ, 80% còn lại do đột biến tự phát.
Trẻ mắc hội chứng Turner
Hội chứng Turner là bệnh lý bất thường nhiễm sắc thể chỉ gặp ở nữ giới. Có khoảng 1/4000 bé gái mới sinh bị mắc hội chứng này, nguyên nhân chính chủ yếu thường là do thiếu một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể giới tính X cần có ở phụ nữ bình thường. Cổ ngắn, tay chân phù, thấp lùn, lão hóa sớm… là những triệu chứng thường gặp của hội chứng Turner.
Người mắc hội chứng Turner không hề có buồng trứng, nên không trải qua thời kì dậy thì. Nếu được điều trị bằng nội tiết tố tăng trưởng khoa học và đúng cách, người bệnh có thể cao thêm được vài cm và bắt đầu có kinh nguyệt. Tuy nhiên, để có hiệu quả tốt, bệnh nhân cần sử dụng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, có chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thể thao đều đặn.
Tổng hợp nguyên nhân thường gặp khiến trẻ thấp lùn bẩm sinh
Lùn tuyến yên nếu được phát hiện sớm và điều trị bằng nội tiết tố tăng trưởng thì chiều cao có thể cải thiện về sau. Tuy nhiên, nếu bước qua độ tuổi dậy thì các sụn xương không được kích thích sẽ đóng lại, việc tiêm nội tiết tố tăng trưởng sẽ không đem lại bất kỳ tác dụng gì.
Người trưởng thành có chiều cao trung bình dưới 125cm (nữ) và 132cm (nữ) được xác định là lùn. Gen di truyền thấp bé, chậm tăng trưởng trong bào thai, trẻ mắc hội chứng Turner, bệnh loạn sản sụn hoặc bệnh nội tiết cũng có thể là nguyên nhân gây thấp lùn bẩm sinh.
Hướng dẫn chăm sóc chiều cao cho trẻ
Để trẻ có tốc độ tăng trưởng tối ưu, cơ hội cao hết tiềm năng để đạt vóc dáng lý tưởng khi trưởng thành, phụ huynh cần có kế hoạch chăm sóc khoa học như sau:
Chế độ dinh dưỡng đầy đủ
Dinh dưỡng cần được chú trọng ngay từ khi con còn trong bụng mẹ đến suốt quá trình phát triển sau khi chào đời. Xương cần được nuôi dưỡng với các dưỡng chất như canxi, protein, vitamin D, vitamin K, phốt pho, magie, collagen… Các chất này có trong thực phẩm ăn uống thường ngày như cá, trứng, sữa và chế phẩm từ sữa, ngũ cốc, hạnh nhân, thịt gà, các loại hạt và đậu…
Hàm lượng các chất nên có sự tính toán để đảm bảo cân bằng nhóm chất béo, chất đạm, tinh bột, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Các bữa ăn hằng ngày chia thành 3 bữa chính và 2 bữa phụ giúp các chất được bổ sung liên tục, hỗ trợ hấp thu lành mạnh hơn và tối ưu cân nặng hơn.
Chế độ dinh dưỡng giúp trẻ phát triển chiều cao mẹ đã biết chưa 👈
Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao
Cơ thể thường xuyên vận động sẽ thúc đẩy cơ xương khớp kéo giãn, tăng khả năng kéo dài xương, từ đó chiều cao tăng lên. Thói quen tập luyện điều độ cũng giúp trẻ tăng sức đề kháng rõ rệt, kích thích giải phóng nội tiết tố tăng trưởng - yếu tố hỗ trợ quá trình phát triển chiều cao thuận lợi.
Những điều cần nhớ để đảm bảo hiệu suất vận động
Đạp xe, bơi lội, bóng rổ, bóng chuyền, đu xà, nhảy dây, yoga, chạy bộ… là những bài tập tăng chiều cao phổ biến. Hãy tạo thói quen cho trẻ duy trì tập thể dục, chơi thể thao tối thiểu 30 phút/ngày và nên đều đặn hằng ngày. Ngoài ra, cha mẹ nên khuyến khích con siêng năng vận động với công việc nhà vừa sức, tránh thời gian ngồi/nằm một chỗ quá lâu.
Tạo thói quen đi ngủ sớm
Có tới hơn 90% quá trình phát triển và kéo dài xương diễn ra khi trẻ ngủ. Nội tiết tố tăng trưởng cũng sản sinh hàm lượng nhiều nhất trong trạng thái sâu giấc buổi tối. Trẻ cần vào giấc ngủ trước 23h, do đó nên đi ngủ từ khoảng 21h - 22h là hợp lý. Thói quen lành mạnh này cũng hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất, đào thải độc tố tốt hơn và xương được thư giãn.
Xem thêm: Giấc ngủ kém chất lượng - Nguyên nhân trẻ thấp bé còi cọc.
Cải thiện môi trường sống
Môi trường sống quyết định sức khỏe của trẻ, bao gồm các yếu tố về không khí, nguồn nước, điều kiện y tế, giáo dục, chất lượng thực phẩm… Hãy luôn cải thiện môi trường sống, đảm bảo không gian sinh hoạt luôn sạch sẽ, hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn, virus gây bệnh. Trẻ được thăm khám định kỳ để kiểm tra tốc độ phát triển cũng như sức khỏe tổng thể.
Điều chỉnh tư thế đúng chuẩn
Tư thế của trẻ khi đi, đứng, ngồi, nằm, lao động, vận động… đều ảnh hưởng đến sức khỏe cơ xương khớp. Xương khỏe mạnh tạo điều kiện thuận lợi để phát triển chiều cao cũng như bảo toàn cột sống - cơ quan quan trọng nâng đỡ cơ thể. Hãy luôn hướng dẫn trẻ giữ thẳng lưng và áp dụng đúng tư thế khi lao động, tránh khiêng vác vật quá nặng.
Luôn giữ tư thế thẳng lưng để cột sống khỏe mạnh
Phơi nắng
Dành ra 15 - 20 phút tắm nắng hoặc vận động nhẹ nhàng ngoài trời trong khung giờ trước 9h sáng và sau 4h chiều là một cách tổng hợp vitamin D rất tốt. Tia UV từ ánh nắng mặt trời giúp cơ thể tổng hợp một lượng vitamin D3 đáng kể dưới da, đây cũng là vitamin cần thiết để hỗ trợ hấp thụ Canxi.
Sử dụng thực phẩm hỗ trợ phát triển
Một cách khác đảm bảo yếu tố dưỡng chất - vốn là quan trọng nhất - chính là sử dụng thực phẩm hỗ trợ. Sản phẩm này giúp bổ sung một số chất quan trọng cho quá trình phát triển của xương, đặc biệt là Canxi - khoáng chất thiết yếu nhưng thường bị thiếu hụt. Nhờ vậy, nhu cầu Canxi cho cơ thể được đảm bảo, xương phát triển thuận lợi.
Tiêu chí chọn thực phẩm hỗ trợ Canxi cho trẻ ba mẹ tham khảo:
-
Thương hiệu uy tín, được sử dụng rộng rãi và nhận về nhiều phản hồi tích cực từ người dùng thực tế.
-
Các thành phần đúng mục đích sử dụng, hàm lượng tối ưu theo độ tuổi.
-
Dạng chất dễ hấp thụ giúp cơ thể tiếp nhận thuận lợi, tránh bị tích tụ hoặc đào thải nhanh.
-
Ưu tiên các sản phẩm đã được kiểm định an toàn, chất lượng để đảm bảo sức khỏe cho trẻ.
Chế độ dinh dưỡng khoa học, thường xuyên tập luyện, đi ngủ sớm, môi trường sống trong lành, phơi nắng, cải thiện tư thế hằng ngày và dùng thêm thực phẩm hỗ trợ sẽ giúp trẻ tăng tốc phát triển, cơ hội cao hết tiềm năng.
TPBVSK NuBest Tall hỗ trợ bổ sung Canxi cho trẻ 5 - 18 tuổi
Trẻ thấp lùn bẩm sinh do nhiều nguyên nhân về di truyền và tình trạng sức khỏe hình thành từ bào thai và thời thơ ấu. Phụ huynh cần có kế hoạch chăm sóc khoa học kéo dài suốt thời gian phát triển tự nhiên nếu muốn trẻ có chiều cao đạt chuẩn. Đừng quên theo dõi các dấu hiệu cơ thể để kịp thời phát hiện các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn của bé yêu nhé.
FAQs
Thấp lùn bẩm sinh có chữa được không?
Câu trả lời tùy vào nguyên nhân gây ra tình trạng thấp lùn bẩm sinh. Trường hợp thiếu nội tiết tố tăng trưởng, chuyên gia y tế có thể chỉ định bổ sung bằng phương pháp tiêm trước tuổi dậy thì. Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để có hướng điều trị chính xác.
Khi nào trẻ cần đi khám?
Trẻ tăng chiều cao dưới 5cm/năm, đặc biệt trong giai đoạn dưới 10 tuổi hoặc có dấu hiệu bất thường về xương khớp cần được đi khám để xác định nguyên nhân.
Khi nào trẻ ngừng cao?
Thời gian kết thúc quá trình tăng trưởng tự nhiên của chiều cao là khoảng 18 - 20 tuổi. Mọi phương pháp chăm sóc chiều cao cần được thực hiện trước thời gian này để đảm bảo hiệu quả cải thiện.
