Di truyền chỉ quyết định 23% chiều cao
Dù di truyền là một yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển của chiều cao, tuy nhiên không mang tính quyết định. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy gen di truyền chỉ chiếm khoảng 23% tác động, phần còn lại phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng, vận động thể chất, giấc ngủ và môi trường sống.
Chiều cao do di truyền chịu ảnh hưởng từ cả gen trội và gen lặn được truyền qua ADN của cha mẹ, nhưng mỗi đứa trẻ là một tổ hợp di truyền độc đáo. Cụ thể, mã gen liên quan đến mật độ xương, tốc độ sản xuất nội tiết tố tăng trưởng và khả năng hấp thụ dinh dưỡng có thể được kích hoạt hoặc không tùy thuộc vào điều kiện sống và chế độ chăm sóc. Do đó, trẻ vẫn có khả năng đạt chiều cao vượt trội nếu được hỗ trợ đúng cách.
Giải đáp thắc mắc: Gen ảnh hưởng đến chiều cao như thế nào?
Yếu tố ảnh hưởng chiều cao nào có thể điều chỉnh?
Trong quá trình phát triển của con người, để đạt được chiều cao chuẩn, chúng ta cần chú ý các yếu tố ảnh hưởng chiều cao dưới đây:
Dinh dưỡng (chiếm 32%)
Các dưỡng chất được bổ sung qua chế độ ăn uống hằng ngày sẽ nuôi dưỡng xương, là điều kiện để xương phát triển và kéo dài. Trẻ ăn uống kém, biếng ăn, khả năng hấp thu không tốt… đồng nghĩa cơ thể không nhận đủ dinh dưỡng theo nhu cầu, kéo theo chậm phát triển chiều cao. Một chế độ ăn giàu canxi, protein, vitamin D và kẽm kích thích phát triển xương. Thực phẩm như sữa, trứng, cá hồi, đậu nành, và rau lá xanh là nguồn dinh dưỡng lý tưởng.
Ngược lại, trẻ được đầu tư tốt về dinh dưỡng, đặc biệt là nhận đủ các chất tham gia vào quá trình tăng trưởng sẽ có tốc độ phát triển chiều cao tiềm năng. Hãy nhớ trẻ cần được bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, đa dạng, đặc biệt là Canxi, các vitamin và khoáng chất để đảm bảo sức khỏe và phát triển cơ thể.
Thói quen vận động (chiếm 20%)
Yếu tố này quyết định 20% chiều cao của mỗi người. Trẻ cần được vận động kết hợp tắm nắng để tổng hợp vitamin D3, kích thích khớp xương phát triển. Nhiều phụ huynh chỉ quan tâm đến dinh dưỡng và cho rằng nên hạn chế cho trẻ vận động để tránh tiêu hao năng lượng, khiến quá trình phát triển thể chất không hiệu quả. Đây là những suy nghĩ sai lầm, không chỉ khiến con sở hữu vóc dáng nhỏ bé mà còn tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, lười biếng, thụ động…
Theo nghiên cứu từ American Academy of Pediatrics, trẻ có chế độ ngủ tốt và vận động đều đặn tăng trưởng chiều cao hiệu quả hơn 20 - 30% so với nhóm ít hoạt động. Do đó, dù cha mẹ có “gen lùn”, việc xây dựng một môi trường sống lý tưởng vẫn có thể cải thiện chiều cao cho trẻ một cách rõ rệt.
Xem ngay: Bảng chiều cao cân nặng chuẩn từ 1-20 tuổi theo WHO mới nhất.
Giấc ngủ và môi trường sống (chiếm 25%)
Giấc ngủ của con là thời gian xương phát triển mạnh mẽ nhất, nhờ được thư giãn để kéo dài hết tiềm năng. Ở trạng thái sâu giấc, thường từ 23h - 1h, tuyến yên tiết ra nội tiết tố tăng trưởng với hàm lượng nhiều nhất trong ngày - đây là yếu tố hỗ trợ phát triển chiều cao thuận lợi.
Một giấc ngủ ngon và sâu giấc mỗi đêm cũng giúp cơ thể trẻ đào thải độc tố, tăng cường trao đổi chất và chuyển hóa thuận lợi, từ đó hỗ trợ phát triển thể chất tốt hơn. Những trẻ thường xuyên thức khuya, giấc ngủ chập chờn có cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém, vận động mất năng suất, chậm cao hơn bạn bè.
Ngoài ra môi trường sống tác động đến hệ thống miễn dịch và sức khỏe tổng thể của trẻ. Trẻ sống trong không khí trong lành, sạch sẽ, nguồn nước sạch, được chăm sóc y tế và giáo dục tốt chắc chắn có khả năng tăng trưởng tối ưu. Ngược lại, trẻ sống ở nơi bụi bẩn, ô nhiễm, thiếu sự chăm sóc khoa học sẽ chậm cao hơn bạn bè đồng trang lứa.
Di truyền chỉ chiếm 23% ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều cao và không mang tính quyết định. Các yếu tố tác động khác có thể điều chỉnh để cải thiện vóc dáng như chế độ dinh dưỡng, thói quen vận động, giấc ngủ và môi trường sống.
Cha mẹ lùn làm sao để con phát triển chiều cao đạt chuẩn?
Để con có thể phát triển chiều cao tối ưu dù gen cha mẹ thấp bé, phụ huynh hãy đảm bảo các yếu tố ảnh hưởng có thể điều chỉnh được mà Nubesttall.vn vừa chia sẻ. Cụ thể các phương pháp chăm sóc giúp con tăng tốc chiều cao như:
Thực hiện chế độ dinh dưỡng khoa học
Điều đầu tiên và quan trọng nhất mà các quý phụ huynh cần đặc biệt quan tâm chính là yếu tố dinh dưỡng. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý bổ sung đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết cho quá trình phát triển của hệ xương khớp như: Canxi, protein, vitamin K, vitamin D, magie, phốt pho, collagen, kẽm…
Các chất này có trong thực phẩm ăn uống hằng ngày, phải kể đến như thịt gà, trứng, các loại cá, sữa, phô mai, sữa chua, rau bina, cải xoăn, bông cải xanh, hạnh nhân, đậu nành, ngũ cốc, tôm… Phương pháp chế biến và bảo quản phù hợp sẽ giúp bảo toàn giá trị dinh dưỡng của thực phẩm.
Nắm bắt được những yếu tố này, phụ huynh có thể lựa chọn thực phẩm, sản phẩm bổ sung dinh dưỡng cho trẻ sử dụng nhằm thúc đẩy chiều cao phát triển nhanh chóng. Bên cạnh đó, các bậc cha mẹ cũng cần cho trẻ vận động, nghỉ ngơi hợp lý, chiều cao mới có thể phát triển vượt trội.
Chế độ dinh dưỡng giúp trẻ phát triển chiều cao mẹ đã biết?
Dùng thực phẩm hỗ trợ
Trên thực tế, trẻ em và thanh thiếu niên đang độ tuổi phát triển tự nhiên khó nhận đủ các chất từ bữa ăn hằng ngày, dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng dù thực đơn khoa học. Lúc này, việc sử dụng các sản phẩm thực phẩm hỗ trợ sẽ giúp trẻ được bù đắp một lượng chất nhất định, góp phần vào nhu cầu hằng ngày.
Hãy tìm hiểu kỹ lưỡng để chọn các sản phẩm hỗ trợ đáp ứng các tiêu chí khắt khe về:
-
Thương hiệu uy tín trên thị trường, được nhiều người dùng rộng rãi;
-
Đã được kiểm định tiêu chí an toàn, chất lượng từ các tổ chức đánh giá uy tín;
-
Thành phần các chất dễ hấp thu, hàm lượng phù hợp độ tuổi sử dụng giúp cơ thể tiếp nhận thuận lợi;
-
Nhận về nhiều phản hồi tích cực cho thấy hiệu quả thực tế từ người dùng.
Tập luyện mỗi ngày
Trẻ cần được vận động hằng ngày, tùy vào tình trạng cơ thể, tối thiểu là 30 phút/ngày để xương khớp được kích thích tăng trưởng kéo dài. Các bộ môn tốt cho chiều cao phải kể đến: đạp xe, bơi lội, bóng rổ, bóng chuyền, đu xà, nhảy dây, yoga… Trẻ có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều bài tập phù hợp sở thích và thể trạng để rèn luyện toàn thân.
Đi ngủ sớm
Trẻ nên đi ngủ trước 23h, ngủ đủ 8 - 10 tiếng mỗi đêm để cơ thể được thư giãn, thúc đẩy phát triển xương mạnh mẽ. Mẹo nhỏ giúp giấc ngủ của con chất lượng hơn ba mẹ tham khảo:
-
Hạn chế việc ăn uống trước khi ngủ khoảng 1 giờ;
-
Không ăn tối quá trễ hoặc quá no để tránh cho hệ tiêu hóa phải hoạt động, trẻ khó ngủ;
-
Tránh tiếp xúc ánh sáng xanh từ máy tính, điện thoại, tivi… trước khi ngủ 1 giờ;
-
Có thể cho trẻ tập luyện thêm các bài giãn cơ nhẹ nhàng để làm nóng cơ thể, giúp dễ đi vào giấc ngủ hơn;
-
Phòng ngủ cần đảm bảo yếu tố sạch sẽ, thoáng mát, đủ tối, yên tĩnh… tạo điều kiện thuận lợi cho con dễ ngủ và ngủ ngon hơn.
Hướng dẫn top 10 bài tập tăng chiều cao trước khi ngủ hiệu quả - Xem ngay!
Phơi nắng
Trẻ nên được phơi nắng mỗi ngày vào các khung giờ trước 9h sáng và sau 4h chiều. Ánh nắng dịu nhẹ lúc này sẽ giúp cơ thể tổng hợp vitamin D dưới da, từ đó hỗ trợ quá trình hấp thụ Canxi. Kết hợp vận động thời gian này giúp tăng cường sức khỏe, xương khớp vững vàng, tạo điều kiện phát triển hết tiềm năng.
Kiểm soát cân nặng
Cân nặng là một yếu tố tác động đến khả năng phát triển của xương. Thừa cân khiến trẻ vận động kém, lượng mỡ thừa cao chèn vào xương làm xương khó kéo dài. Thiếu cân đồng nghĩa cơ thể thiếu dinh dưỡng - điều kiện quan trọng nhất để phát triển chiều cao. Do đó hãy luôn áp dụng các cách tối ưu cân nặng:
-
Đảm bảo hàm lượng calo nạp vào cơ thể phù hợp độ tuổi, giới tính và mức độ hoạt động thể chất mỗi trẻ;
-
Bữa ăn lành mạnh, cân đối các nhóm chất, ưu tiên chất béo lành mạnh và đảm bảo chất xơ;
-
Trẻ uống đủ nước mỗi ngày giúp tăng cường trao đổi chất;
-
Hạn chế tối đa các loại thức ăn nhanh, nước ngọt có ga, thực phẩm chế biến sẵn, các món ăn nhiều dầu mỡ, quá ngọt hoặc quá mặn;
-
Tránh sử dụng bia rượu hoặc hút thuốc;
-
Có kế hoạch tập luyện để đốt cháy calo dư thừa;
-
Hạn chế thời gian ngồi một chỗ quá lâu, ngủ đủ và có thời gian nghỉ ngơi giữa giờ học và sinh hoạt hằng ngày.
Cải thiện tư thế
Tư thế của trẻ trong mọi sinh hoạt thường ngày như ngồi học, đi lại, đứng, nằm ngủ, lao động chân tay, vận động thể dục thể thao… cũng ảnh hưởng đến tình trạng xương khớp. Tư thế đúng chuẩn dưới đây giúp trẻ luôn có cột sống khỏe mạnh, xương khớp chắc khỏe, tạo điều kiện để phát triển hết tiềm năng:
-
Giữ thẳng lưng khi ngồi, đi, đứng;
-
Tránh hiện tượng gù lưng, cong lưng, cổ rụt;
-
Tránh khiêng vác đồ nặng quá sức hiện tại, tìm tư thế phù hợp khi lao động;
-
Đảm bảo kỹ thuật tập luyện chính xác, tránh bị chấn thương.
Trẻ vẫn có khả năng cao đạt chuẩn dù gen thấp bé, nếu được đầu tư tốt về dinh dưỡng, dùng thêm thực phẩm hỗ trợ, tập luyện mỗi ngày, đi ngủ sớm, phơi nắng, kiểm soát cân nặng và luôn cải thiện tư thế.
Giai đoạn vàng để tăng chiều cao là khi nào?
Giai đoạn tăng trưởng “vàng” thường là thời kỳ bào thai, giai đoạn 3 năm đầu đời và tuổi dậy thì, trong đó mức tăng chuẩn ở tuổi dậy thì chiếm tới ¼ chiều cao trưởng thành. Trẻ cao thêm 25cm ở năm tuổi đầu tiên, 10 - 13cm ở năm thứ 2 và trung bình 5 - 8cm/năm từ năm thứ 3 đến lúc dậy thì.
Ở giai đoạn dậy thì, trẻ có tới 1 - 2 năm cao đạt đỉnh 8 - 15cm/năm nếu được chăm sóc tốt. Tuổi dậy thì là giai đoạn tăng trưởng vượt trội, khi nội tiết tố tăng trưởng và yếu tố tăng trưởng IGF-1 hoạt động mạnh, kích thích đầu xương và sụn tăng trưởng phát triển nhanh. Tuổi dậy thì diễn ra từ khoảng 10 - 11 tuổi với bé gái và 11 - 13 tuổi với bé trai.
Dậy thì là giai đoạn các đầu xương còn mở, cho phép xương dài ra nhanh chóng. Sau dậy thì, các sụn tăng trưởng dần cốt hóa, tốc độ tăng trưởng chậm lại và chiều cao gần như ngừng tăng sau 18 tuổi. Vì vậy, để tối ưu chiều cao, trẻ cần được chăm sóc dinh dưỡng, vận động và ngủ đủ giấc đúng vào các thời điểm vàng này.
Thời kỳ bào thai, 3 năm đầu đời và tuổi dậy thì là 3 giai đoạn tăng trưởng “vàng” cần được chú trọng chăm sóc nếu muốn trẻ phát triển chiều cao hết tiềm năng.
Cha mẹ lùn con có thể cao không? Câu trả lời là hoàn toàn có khả năng nếu các phụ huynh chăm sóc con đúng cách, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, trẻ vận động đều đặn, đi ngủ sớm và sinh hoạt lành mạnh. Những thông tin Nubesttall.vn vừa chia sẻ sẽ giúp phụ huynh dễ dàng chăm sóc con trong thời kỳ tăng trưởng tự nhiên để đạt vóc dáng lý tưởng khi trưởng thành.
FAQs
Chiều cao của con bị ảnh hưởng bởi cha hay mẹ nhiều hơn?
Cả hai đều ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo công thức dự đoán chiều cao thường lấy trung bình chiều cao của cha mẹ rồi cộng/trừ một vài cm tùy giới tính. Dù vậy, kết quả chỉ mang tính tham khảo.
Bao nhiêu tuổi thì không còn cơ hội cải thiện chiều cao nữa?
Thông thường, nam ngừng tăng chiều cao sau 18 - 20 tuổi, nữ sau 16 - 18 tuổi, khi các đầu sụn tăng trưởng đã đóng. Tuy nhiên, vẫn có thể hỗ trợ xương chắc khỏe và giữ dáng tốt nếu tiếp tục chăm sóc đúng cách.
Trẻ thấp hơn chuẩn chiều cao có cần lo lắng ngay không?
Không cần quá lo nếu thấp nhẹ và vẫn tăng trưởng đều. Tuy nhiên, nếu chiều cao dưới -2SD chuẩn WHO hoặc không tăng trong nhiều tháng, nên đưa trẻ đi khám để kiểm tra tuyến yên, nội tiết tố tăng trưởng hoặc vấn đề dinh dưỡng.
Sau tuổi dậy thì, có cách nào giúp con trông cao hơn nếu không thể cao thật?
Có thể cải thiện tư thế, giảm mỡ bụng, tăng cơ lưng - vai, kết hợp trang phục khéo léo để hack dáng, kết hợp tập yoga hoặc pilates để giúp thể hình con cân đối hơn.
