Những căn bệnh gây hạn chế chiều cao
Tăng trưởng chiều cao không chỉ là một quá trình sinh học tự nhiên mà còn là một “cuộc đua âm thầm” bị chi phối bởi nhiều yếu tố quan trọng. Chiều cao tối ưu của trẻ và thanh thiếu niên phụ thuộc vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa di truyền và các yếu tố môi trường như dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động.
Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng phát triển chiều cao đúng chuẩn. Có nhiều trường hợp bị giới hạn chiều cao do mắc phải những căn bệnh ảnh hưởng đến tăng trưởng xương hoặc rối loạn nội tiết tố. Hậu quả là trẻ không đạt được chiều cao lý tưởng theo biểu đồ tăng trưởng chuẩn. Nếu bạn từng thấy con mình thấp hơn so với bạn bè cùng tuổi hoặc có dấu hiệu chậm lớn kéo dài, đó có thể là “dấu hiệu sớm” của vấn đề y tế nghiêm trọng cần can thiệp ngay lập tức.
Xem thêm: Nguyên nhân khiến trẻ chậm tăng chiều cao và cách cải thiện.
Vậy đâu là những yếu tố hạn chế chiều cao, làm thế nào để phát hiện cũng như can thiệp một cách khoa học và hiệu quả? Cùng khám phá những căn bệnh phổ biến gây hạn chế chiều cao này:
Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa
Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, giun sán là những bệnh ảnh hưởng nhiều đến phát triển thể chất, trong đó có chiều cao của bé. Các nhà khoa học đã nghiên cứu trên 119 trẻ em trong 2 năm đầu đời và kết quả cho thấy nếu trẻ bị 7 đợt tiêu chảy trong 2 năm đầu đời, thì đến lúc 7 tuổi trẻ sẽ thấp hơn 3,6 cm so với các bạn cùng tuổi không nhiễm bệnh. Tương tự, trẻ bị nhiễm giun đường ruột sẽ thấp hơn 4,6cm. Nếu cùng lúc gặp cả hai vấn đề này thì mức độ nghiêm trọng cao hơn.
Khi bị nhiễm trùng đường ruột, trẻ có nguy cơ mất protein quá mức vào ống ruột, gây ảnh hưởng đến quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng từ thức ăn. Hơn nữa, phần lớn năng lượng sẽ được huy động để chống lại bệnh tật, các dưỡng chất sẽ không đủ cho sự phát triển, dẫn đến hạn chế về chiều cao ở trẻ. Chính vì vậy, mẹ phải thật cẩn thận khi chăm sóc ăn uống cho trẻ, cần đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và chất lượng sữa.
Bệnh béo phì
Thừa cân béo phì là tình trạng khá phổ biến trong xã hội hiện đại ngày nay, do khẩu phần ăn uống vượt quá nhu cầu, nếp sống lười biếng, ít hoạt động. Nhóm trẻ này thường có xu hướng thích ăn uống giàu đạm, nhiều chất béo, thức ăn nhanh và đồ ngọt. Các thực phẩm gây hại cho xương, cản trở quá trình hấp thụ Canxi, khiến quá trình phát triển xương bị gián đoạn và trẻ chậm cao.
Khi mắc bệnh, trẻ sẽ không phát triển hết tiềm năng về chiều cao theo đúng giai đoạn vì nhiều lý do khác nhau. Bên cạnh đó, do tâm lý sợ bạn bè trêu chọc, muốn giảm cân nhanh nên trẻ hay ăn uống kiêng khem, khiến cơ thể thiếu chất, gây ảnh hưởng đến thể lực và chiều cao sau này.
Để giúp con giảm cân, bố mẹ nên khuyến khích trẻ có chế độ ăn kiêng hợp lý, tăng cường rau quả, kiểm soát tốt lượng calo nạp vào, thường xuyên tập luyện thể dục thể thao. Ngoài ra, cần theo dõi sự tăng trưởng của trẻ qua chỉ số BMI nhằm phát hiện sớm thừa cân, béo phì để có biện pháp can thiệp kịp thời.
Làm thế nào để vừa giảm cân vừa tăng chiều cao? Xem tại đây!
Bệnh tim bẩm sinh
Bệnh tim bẩm sinh là tình trạng dị dạng, khuyết thiếu trong cấu trúc của tim và mạch ngay từ khi trẻ mới chào đời. Khi mắc bệnh, tim hoạt động không tốt, dễ suy yếu, gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe như: Suy giảm trí lực, suy giảm thể lực, tuổi thọ ngắn, nguy cơ tử vong cao.
Trẻ mắc bệnh tim thường không có khả năng hoạt động thể lực như người bình thường, nhất là với các động tác vận động cường độ hơi cao. Ít vận động, khả năng ăn uống kém, sức đề kháng yếu, chính là lý do trẻ mắc bệnh tim dễ thấp lùn vì đây đều là những yếu tố quan trọng quyết định lớn đến quá trình tăng chiều cao.
Nếu không tiến hành phẫu thuật hoặc có hướng điều trị thích hợp trẻ sẽ rơi vào tình trạng còi cọc, thấp bé nhẹ cân, kém phát triển, da dẻ luôn xanh xao, nhợt nhạt, tím tái. Bệnh tim bẩm sinh ở trẻ có thể tầm soát tốt nếu bố mẹ tuân thủ các hướng dẫn như: Khám sức khỏe trước hôn nhân, giữ sức khỏe tốt trong thời gian mang thai, tiêm phòng trước khi mang thai…
Hội chứng Turner
Hội chứng Turner là một dạng rối loạn di truyền chỉ gặp ở nữ giới, gây ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng thể chất và tâm thần. Có khoảng 1/4000 bé gái mới sinh bị mắc hội chứng này, nguyên nhân chính chủ yếu thường là do thiếu một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể giới tính X cần có ở phái nữ. Trẻ sơ sinh nếu mắc hội chứng Turner thường phát triển chậm, cổ ngắn có nếp gấp, ngực rộng và sẽ thấp lùn hơn so với bạn bè cùng trang lứa.
Nếu được điều trị bằng nội tiết tố tăng trưởng trong những năm đầu dậy thì, người bệnh có thể cao thêm được vài cm và bắt đầu có kinh nguyệt. Tuy nhiên, để có hiệu quả tốt, bệnh nhân cần sử dụng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, có chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thể thao đều đặn.
Suy tuyến giáp
Suy giáp được viết tắt là hypothyroidism, là một hội chứng suy giảm chuyển hóa toàn thân do suy giáp hoặc kháng nội tiết tố tuyến giáp do nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở trẻ em, suy giáp bẩm sinh là một trong những bệnh nội tiết nhi phổ biến làm trẻ chậm phát triển trí tuệ và thể chất, tỷ lệ sàng lọc sơ sinh phổ biến là khoảng 1/2050.
Xem thêm: Chiều cao trung bình của người Việt Nam 2025 là bao nhiêu?
Hội chứng Noonan
Hội chứng Noonan (Noonan syndrome) lần đầu tiên được Noonan và Ehmke xác định là bệnh vào năm 1963. Họ phát hiện hàng loạt bệnh nhân có những đặc điểm trên khuôn mặt đặc biệt và đa dị tật, bao gồm cả bệnh tim bẩm sinh. Những bệnh nhân này trước đây được coi là một loại hội chứng Turner, vì hội chứng Turner và hội chứng Noonan có nhiều đặc điểm lâm sàng giống nhau.
Các đặc điểm chính của hội chứng Noonan bao gồm: đặc điểm đặc biệt trên khuôn mặt (khoảng cách mắt mở rộng, mí mắt xiên, cổ có màng), bệnh tim bẩm sinh, tầm vóc thấp và biến dạng ngực. Khoảng 25% bệnh nhân chậm phát triển trí tuệ, một nửa số đó có xu hướng máu khó đông. Hệ thống xương, thần kinh, sinh dục, bạch huyết, mắt và da có thể bị ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau.
Bệnh béo phì, tiêu chảy/rối loạn tiêu hóa, bệnh tim bẩm sinh, hội chứng Turner, suy tuyến giáp, hội chứng Noonan là những căn bệnh gây hạn chế chiều cao phổ biến hiện nay.
Cách chăm sóc trẻ phòng ngừa bệnh tật
Để phòng tránh các căn bệnh trên cũng như tạo điều kiện cho trẻ có một hệ đề kháng tốt, sức khỏe ổn định để phát triển chiều cao hết tiềm năng, phụ huynh cần ghi nhớ:
Áp dụng thực đơn đầy đủ các chất
Chế độ dinh dưỡng phát triển chiều cao cần khoa học, đầy đủ các chất thiết yếu giúp cơ thể có đủ “nguyên liệu” để phát triển khỏe mạnh. Việc ăn uống lành mạnh nên được áp dụng từ thai kỳ để thai nhi lớn lên đúng cách, giảm bớt nguy cơ mắc các bệnh bẩm sinh. Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tình trạng sức khỏe và khả năng tăng trưởng chiều cao nên cần được chú ý đặc biệt.
Ngoài đầu tư cho thực đơn ăn uống thường ngày, việc dùng thêm các loại thực phẩm hỗ trợ cũng giúp trẻ tăng tốc chiều cao tốt hơn. Các sản phẩm này sẽ giúp con được bù đắp các chất cần thiết để phát triển xương, đặc biệt là Canxi, từ đó đáp ứng tốt nhu cầu dinh dưỡng hơn. Bạn nhớ chọn loại uy tín, đã được kiểm định, nhiều phản hồi tích cực, sử dụng rộng rãi và hàm lượng tối ưu.
1.450.000₫1.090.000₫
Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên
Tập thể dục, chơi thể thao là những thói quen tốt để cơ thể vận động, tăng kích hoạt tế bào tốt, thúc đẩy chiều cao và cũng tăng cường sức khỏe tổng thể. Bạn chọn cho con một bộ môn hoặc bài tập con yêu thích, phù hợp thể trạng để tập luyện hằng ngày với thời lượng tối thiểu 30 phút/ngày.
Vận động điều độ cũng rất quan trọng để tiêu hao năng lượng dư thừa, giúp các con tránh được tình trạng thừa cân, béo phì - một loại bệnh cản trở chiều cao. Đề kháng tăng lên khi trẻ giữ thói quen tập luyện thường xuyên, nhờ vậy trẻ tránh được các mầm bệnh, virus, vi khuẩn xâm nhập từ môi trường sống.
Phơi nắng hằng ngày
Bạn có biết, cơ thể khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời dịu nhẹ có khả năng tổng hợp một lượng vitamin D đáng kể dưới da. Vitamin D rất quan trọng để cơ thể hấp thụ Canxi dễ dàng hơn, nhờ vậy xương mới được nuôi dưỡng đủ để phát triển và tăng tốc chiều cao. Vitamin D cũng tham gia vào quá trình tăng cường đề kháng, nhờ vậy trẻ khỏe mạnh hơn và giảm nguy cơ bệnh tật.
Tìm hiểu thêm: Dấu hiệu nhận biết trẻ đang tăng chiều cao tốt cha mẹ cần nắm!
Tạo thói quen đi ngủ sớm
Đi ngủ sớm giúp trẻ dễ dàng đạt trạng thái sâu giấc khi tuyến yên giải phóng nội tiết tố tăng trưởng với hàm lượng nhiều nhất trong ngày (23h - 1h). Ngủ đủ giấc cũng tạo điều kiện tuyệt vời để cơ thể thực hiện các chuyển hóa lành mạnh, trao đổi chất và đào thải các độc tố. Nhờ vậy, trẻ có tinh thần minh mẫn, tràn đầy năng lượng sau giấc ngủ.
Theo nhiều nghiên cứu, có tới hơn 90% quá trình phát triển của xương diễn ra trong giấc ngủ dài buổi tối. Hãy luôn đi ngủ trước 22h và đảm bảo thời lượng giấc ngủ được khuyến nghị như sau nhé:
-
Trẻ sơ sinh 0 - 3 tháng: 14 - 17 tiếng/ngày;
-
Trẻ sơ sinh 4 - 11 tháng: 12 - 15 tiếng/ngày;
-
Trẻ 1 - dưới 3 tuổi: 11 - 14 tiếng/ngày;
-
Trẻ 3 - 5 tuổi: 10 - 13 tiếng/ngày;
-
Trẻ 6 - 13 tuổi: 9 - 11 tiếng/ngày;
-
Thanh thiếu niên 14 - 25 tuổi: 7 - 10 tiếng/ngày.
Đây là thời lượng giấc ngủ khuyến nghị đã bao gồm giấc nghỉ trưa ngắn.
Khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ, tiêm phòng vắc-xin theo phác đồ tiêu chuẩn của các tổ chức y tế uy tín là điều quan trọng ba mẹ cần làm để phòng tránh bệnh tật cho con. Vắc-xin giúp trẻ phòng ngừa biến chứng nguy hiểm của các bệnh lây nhiễm, bệnh nặng. Kiểm tra sức khỏe hàng năm giúp bạn theo dõi tiến trình tăng trưởng của con, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và có cách xử lý hiệu quả để không ảnh hưởng phát triển thể chất.
Khám phá các giai đoạn vàng phát triển chiều cao của trẻ 👈
Áp dụng thực đơn đầy đủ dinh dưỡng, khuyến khích trẻ vận động, tạo thói quen ngủ sớm, phơi nắng hằng ngày và khám sức khỏe định kỳ giúp trẻ giảm nguy cơ bệnh tật và phát triển cũng tốt hơn.
Những căn bệnh gây hạn chế chiều cao có thể hình thành từ thói quen sinh hoạt hoặc bẩm sinh khi chào đời. Các phụ huynh cần nhận biết sớm các dấu hiệu, áp dụng lối sống lành mạnh mà NuBest Tall vừa chia sẻ để các con có sức khỏe ổn định, hạn chế bệnh tật, từ đó phát triển chiều cao hết tiềm năng nhé.
FAQs
Trẻ mắc bệnh gây hạn chế chiều cao phải làm thế nào để đạt chiều cao chuẩn?
Một số chứng bệnh đặc biệt như Turner, Noonan, Down… thì ba mẹ cần chấp nhận con cao dưới chuẩn. Với các bệnh có thể xử lý như béo phì, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa… thì bạn cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt. Bệnh liên quan đến nội tiết tố cần có can thiệp y khoa và theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chiều cao chuẩn hiện nay bao nhiêu?
Theo bảng chiều cao cân nặng chuẩn của WHO, nam trưởng thành cao đạt chuẩn ở mức 177cm và nữ trưởng thành là 163,3cm.
Dấu hiệu cảnh báo trẻ đang chậm phát triển chiều cao?
-
Tốc độ tăng chiều cao chậm hơn mức bình thường. Thông thường, trẻ cao thêm 25cm ở năm đầu tiên, 10 - 13cm ở năm thứ 2, từ năm thứ 3 đến khi dậy thì tăng trung bình 5 - 8cm/năm, 8 - 12cm/năm ở tuổi dậy thì, 2 - 4cm/năm trong khoảng 2 - 3 năm sau dậy thì.
-
Trẻ tăng cân nhưng không tăng chiều cao.
-
Trẻ có thân hình mất cân đối, chiều cao thấp hơn bảng chuẩn.
